Angststoornis

Wat is angst?

Angst is een natuurlijke reactie van het lichaam op gevaar. Ze helpt je alert te zijn en dreiging te signaleren. Als angst buitenproportioneel wordt, lang aanhoudt of je dagelijks functioneren belemmert, spreken we van een angststoornis.

Welke angststoornissen zijn er?

Angststoornissen komen in uiteenlopende gedaanten. Ze kunnen langzaam opbouwen of relatief plotseling ontstaan. Enkele veelvoorkomende vormen:

Gegeneraliseerde angststoornis (GAS) — aanhoudende zorgen over (meestal) alledaagse zaken, vaak zonder duidelijke aanleiding. De GAS wordt ook wel een piekerstoornis genoemd. Meer lezen: gegeneraliseerde angststoornis.

Paniekstoornis — terugkerende paniekaanvallen die onverwacht optreden, vaak met vermijdingsgedrag, bijvoorbeeld drukke plaatsen, openbaar vervoer of nauwe ruimtes mijden. Zie ook paniekaanvallen.

Sociale angststoornis — intense angst voor sociale situaties of om negatief beoordeeld te worden, vaak zo sterk dat situaties worden vermeden.

Specifieke fobieën — flinke angst voor specifieke zaken, zoals dieren, situaties of objecten.

Wat zijn de symptomen van angst?

Angst uit zich lichamelijk, in gedachten en in gedrag. Mogelijke signalen:

• een opgejaagd of rusteloos gevoel;
• hartkloppingen, zweten, duizeligheid, trillen;
• angstige gedachten of doemscenario’s;
• moeite met concentreren;
• vermijdingsgedrag (situaties of mensen uit de weg gaan).

Hoe ontstaat een angststoornis?

Er is zelden één duidelijke oorzaak; meestal spelen meerdere factoren mee:

Biologische gevoeligheid — angststoornissen kunnen deels een familiaire achtergrond hebben. Dat is geen blauwdruk, maar wel een van de factoren die het risico beïnvloeden.

Levensgebeurtenissen — een heftige gebeurtenis kan diepe sporen achterlaten. Situaties, geuren of geluiden kunnen onverwacht een angstreactie oproepen (triggers): prikkels die je onbewust herinneren aan wat je eerder meemaakte.

Opvoeding en jeugd — hoe je leert omgaan met spanning, beïnvloedt hoe je later angst ervaart. Het gaat om inzicht, niet om schuld toekennen.

Gedragspatronen — vermijding vermindert angst op de korte termijn, maar houdt ze op de lange termijn vaak in stand. Ook alcohol, drugs of bepaalde medicatie kunnen angst beïnvloeden.

Wat kun je zelf doen bij angstklachten?

Er zijn dingen die je zelf kunt proberen, zeker in een vroeg stadium:

• breng structuur aan in je dag: regelmaat geeft rust;
• beweeg dagelijks, bij voorkeur in de buitenlucht;
• praat erover met iemand die je vertrouwt;
• onderzoek je eigen gedachten: kloppen ze wel? (zie ook hoe je denken stress kan veroorzaken);
• vermijd overmatig alcohol- en drugsgebruik;
• oefen met het aangaan van angstige situaties en check of wat je vreest daadwerkelijk uitkomt.

Wanneer zoek je professionele hulp bij angst?

Angst is op zich een normale emotie. Als angst echter grip op je leven krijgt en het niet meer goed lukt om te functioneren, kan het tijd zijn om hulp te zoeken — bijvoorbeeld bij aanhoudende slaapproblemen, moeite met relaties of problemen op werk.

Hoe ziet de behandeling van een angststoornis eruit?

Een behandeling begint met goed naar jouw verhaal luisteren. Bij Hoofdpersoon nemen we je klachten serieus, zonder oordeel.

Veelgebruikte methoden:

• Cognitieve gedragstherapie (CGT) — anders kijken naar angstige gedachten en gedrag stap voor stap aanpassen, met exposure in een veilige, opbouwende manier.
• EMDR — traumagerichte aanpak wanneer angst samenhangt met ingrijpende gebeurtenissen (bijvoorbeeld een fobie na een traumatische gebeurtenis).
• ACT — leren omgaan met angst in plaats van er voortdurend tegen te vechten.

Behandeling kan individueel of in groepsverband plaatsvinden.

Heb je last van aanhoudende angstklachten? Meld je aan — met de juiste behandeling kun je weer meer grip krijgen op je leven.

Veelgestelde vragen